Przewlekły katar

Katar, nazywany nieżytem nosa, to stan zapalny błony śluzowej nosa, który objawia się nadmiernym wydzielaniem śluzu, uczuciem zatkanego nosa oraz kichaniem. Katar może występować jako samodzielne schorzenie, ale równie często jest objawem innych chorób, takich jak przeziębienie, alergie, oraz choroby przewlekłe, takie jak zapalenie zatok przynosowych czy astma oskrzelowa.

Podstawowe przyczyny kataru to:

• Infekcje wirusowe: Najczęściej są to wirusy z grupy rhinowirusów, adenowirusów czy koronawirusów, które atakują błonę śluzową nosa, wywołując stan zapalny.
• Alergie: Alergeny takie jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt czy pleśnie mogą wywoływać reakcję immunologiczną organizmu, prowadzącą do rozwoju kataru alergicznego.
• Czynniki drażniące: Długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza, dym tytoniowy, czy środki chemiczne może prowadzić do rozwoju kataru nieinfekcyjnego.
• Zmiany temperatury i wilgotności: Szybkie zmiany warunków atmosferycznych, zwłaszcza przejście z ciepłego pomieszczenia na zimne powietrze, mogą powodować tzw. katar naczynioruchowy.

Objawy kataru

Objawy kataru mogą różnić się w zależności od jego przyczyny. W przypadku kataru wirusowego, objawy zazwyczaj rozwijają się stopniowo i obejmują:

• Wodnistą lub gęstą wydzielinę z nosa, która z czasem może zmieniać zabarwienie na żółte lub zielone.
• Zatkanie nosa, które może prowadzić do utrudnionego oddychania przez nos, zwłaszcza w nocy.
• Świąd nosa.
• Uczucie drapania w gardle, często towarzyszące początkowej fazie infekcji.
• Osłabienie zmysłu węchu i smaku.

W katarze alergicznym często pojawia się łzawienie oczu i świąd spojówek.

Diagnostyka kataru – jak rozpoznać przyczynę?

Diagnostyka kataru wymaga kompleksowego podejścia, które obejmuje szczegółowy wywiad z pacjentem oraz badanie fizykalne, dodatkowo w wątpliwych przypadkach można wykonać badania diagnostyczne lub testy przesiewowe. Katar w większości przypadków ma przyczynę wirusową. U dzieci stosunkowo szybko dochodzi do nadkażenia bakteryjnego, które może nasilać objawy i wydłużać czas trwania choroby.

Wywiad i badanie fizykalne

Wywiad obejmuje pytania dotyczące czasu trwania objawów, ich nasilenia, związków z czynnikami środowiskowymi, a także wszelkich wcześniejszych epizodów kataru lub innych chorób układu oddechowego.

Badanie fizykalne polega na ocenie nosa przy użyciu rynoskopii przedniej, która pozwala na bezpośrednią ocenę stanu błony śluzowej nosa, obecności wydzieliny, jej charakteru oraz ewentualnych nieprawidłowości anatomicznych, takich jak skrzywienie przegrody nosowej.

Testy dodatkowe

W zależności od podejrzeń klinicznych, jako lubelski laryngolog mogę zlecić dodatkowe badania, takie jak:

• Testy alergiczne skórne lub badania serologiczne: Mają na celu identyfikację specyficznych alergenów, które mogą być odpowiedzialne za objawy kataru.
• Endoskopia nosa: Zaawansowane badanie pozwalające na dokładną ocenę jam nosowych, ujść zatok przynosowych oraz identyfikację ewentualnych zmian patologicznych, takich jak polipy nosa.
• Badanie obrazowe (TK lub MR): W przypadkach przewlekłego kataru, szczególnie z towarzyszącym zapaleniem zatok, obrazowanie zatok przynosowych może być konieczne do oceny zaawansowania choroby oraz planowania ewentualnego leczenia chirurgicznego.
• Badanie mikrobiologiczne: Stosowane w przypadku podejrzenia nadkażenia bakteryjnego, celem identyfikacji patogenu i dobrania odpowiedniego antybiotyku.

Leczenie kataru – indywidualne podejście do pacjenta

Leczenie kataru musi być dostosowane do jego przyczyny oraz nasilenia objawów. Niezwykle ważne jest, aby terapia była kompleksowa i uwzględniała zarówno leczenie objawowe, jak i przyczynowe.

Leczenie objawowe

W przypadku kataru wirusowego, który zwykle ustępuje samoistnie, podstawą leczenia jest terapia objawowa:

• Leki obkurczające naczynia krwionośne: Stosowane w formie kropli lub sprayów donosowych, zmniejszają obrzęk błony śluzowej nosa, co ułatwia oddychanie. Należy jednak pamiętać, że ich długotrwałe stosowanie może prowadzić do tzw. polekowego nieżytu nosa.
• Irygacje nosa roztworem soli fizjologicznej izotonicznej lub hipertonicznej: Pomagają w usunięciu zalegającej wydzieliny i poprawiają funkcję błony śluzowej nosa.
• Leki przeciwhistaminowe: Szczególnie skuteczne w przypadku kataru alergicznego, zmniejszają nasilenie objawów takich jak świąd nosa i kichanie.

Leczenie przyczynowe

Leczenie przyczynowe zależy od etiologii kataru:

• Alergiczny nieżyt nosa: Oprócz leków przeciwhistaminowych, stosuje się tutaj także glikokortykosteroidy donosowe, które mają silne działanie przeciwzapalne i zmniejszają obrzęk błony śluzowej. W przypadkach przewlekłych można rozważyć immunoterapię swoistą (tzw. odczulanie), która zmniejsza nadwrażliwość na alergeny.
• Infekcyjny katar bakteryjny: W przypadku stwierdzenia bakteryjnego zakażenia, może być konieczne włączenie antybiotykoterapii celowanej na podstawie wyników posiewu.

Leczenie chirurgiczne

W niektórych przypadkach, zwłaszcza przy przewlekłym katarze, który jest oporny na leczenie zachowawcze, może być konieczna interwencja chirurgiczna. Zabiegi takie jak korekta przegrody nosowej (septoplastyka), konchoplastyka czy operacja zatok i usunięcie polipów jam nosa mogą znacząco poprawić drożność nosa i zmniejszyć ilość wydzieliny.

Indywidualne podejście do leczenia kataru

Zrozumienie przyczyn kataru oraz precyzyjna diagnostyka są kluczowe dla wyboru odpowiedniego leczenia. Jako laryngolog, stawiam na indywidualne podejście do każdego pacjenta, uwzględniając wszystkie aspekty kliniczne oraz potrzeby chorego. Dzięki temu możliwe jest skuteczne leczenie, które nie tylko łagodzi objawy, ale także zapobiega nawrotom choroby. Warto pamiętać, że nawracające lub przewlekłe problemy z katarem wymagają konsultacji specjalistycznej, by ustalić przyczynę dolegliwości i wdrożyć odpowiednią terapię. Zachęcam do skorzystania z profesjonalnej opieki laryngologicznej, aby skutecznie poradzić sobie z uciążliwymi objawami i poprawić jakość życia.